ZBYT GŁOŚNA SAMOTNOŚĆ

termin | 25 sierpnia 2018, sobota, godz. 19.00
adres | Gdańsk, pl. Solidarności 1
miejsce | ECS, audytorium
wstęp | wolny
czas | 70 minut
W solowym spektaklu teatru tańca zobaczymy irańskiego tancerza Afshina Ghaffariana – gościa tegorocznej edycji festiwalu SOFA. Występ poprzedzi film osnuty na kanwie jego biografii. Artysta poprowadzi też warsztaty taneczne.
Afshin Ghaffarian odkrył pokrewieństwo historii swojej ojczyzny, gdzie cenzura książek jest wszechobecna, i bohatera powieści Bohumila Hrabala (1914–1997) „Zbyt głośna samotność”, który przez 35 lat niszczy papier, przerabiając książki na miazgę.

Tancerzowi będzie towarzyszyć muzyka na żywo
Daniele Daude (altówka)
Eurico Ferreira Mathias (wiolonczela)
Denizcan Eren (flet)

Daniele Daude jest założycielką The String Archestra, kameralnej orkiestry smyczkowej – składającej się z muzyków profesjonalnych i amatorów – której misją jest promowanie i wspieranie muzyków z mniejszości etnicznych, jak również kompozytorów dyskryminowanych ze względu na płeć lub pochodzenie. „Muzyka klasyczna zawsze była komponowana, wykonywana i dyrygowana przez ludzi kolorowych” – mówi Daniele.

Eurico Ferreira Mathias jest członkiem orkiestry The String Archestra, pochodzi z Brazylii, ale mieszka i pracuje w Berlinie. Do dwóch instrumentów smyczkowych dołączy flet. Zagra na nim pochodzący z Turcji Denizcan Eren, wybitny muzyk, obecnie kształcący się w Karajan Academy, założonej 40 lat temu przez niezapomnianego austriackiego dyrygenta i animatora życia muzycznego Herberta von Karajana. Karajan Academy działa przy Berliner Philharmoniker, jednej z pięciu najlepszych orkiestr świata. Co ciekawe, dziś prawie jedna trzecia członków Berliner Philharmoniker to byli studenci Karajan Academy.

„Zbyt głośna samotność” to wolna interpretacja powieści Czecha Bohumila Hrabala. Afshin Ghaffarian odkrył ją w Iranie, kraju, w którym cenzurowanie książek jest wszechobecne od dekad. Jak sam wspomina: „Kilka lat temu natknąłem się na perskie tłumaczenie tej książki. W trakcie lektury ogarnęło mnie przedziwne uczucie i zdałem sobie sprawę, że tekst Hrabala dotyczy naszej codzienności i jest aktualny nawet we współczesnym świecie. Od tamtego czasu marzyłem o adaptacji scenicznej tej powieści. W świecie Hrabala cenzurowanie i niszczenie książek to powszechna praktyka. Jak może żyć człowiek, którego obowiązkiem jest niszczenie, palenie czy mielenie książek?”.
Setki milionów książek płonie od tysiącleci. Na długo przed zniszczeniem Biblioteki Aleksandryjskiej i długo po płonących stosach książek w hitlerowskich Niemczech (1933), rewolucji kulturalnej w Chinach (1966). Czy jest to zamach na Narodową Bibliotekę w Sarajewie (1992), Groznym (1995), Bagdadzie (2003), czy pożary biblioteki w Villiers-le-Bel (2006) – zniszczenie książki jest morderczym gestem, którego ofiarą jest zbiorowa tożsamość.

Chcąc wcielić się w bohatera powieści, Afshin Ghaffarian wystąpi na scenie w pojedynkę. Sam wykona morderczy taniec, w którym będzie pakował, a następnie niszczył książki. Jego samotność skończy się, kiedy odkryje „Ostatnią książkę”. Tej książki nie zniszczy, ale też nie uratuje. Tę książkę uczyni swoim ciałem; będzie jadł jej kartki, jedna po drugiej, a jego ostatnim wydechem będą jej ostatnie słowa, tak by nic nie oddzieliło go od księgi, którą teraz inkarnuje. Jego nieustraszony i gwałtowny taniec to walka z barbarzyństwem, a jego ruchy, pełne intuicyjnych i wypełnionych lękiem gestów, powoli odtwarzają rozproszoną wizję ludzkości.

Afshin Ghaffarian (ur. 1986) pochodzi z Iranu. Od najmłodszych lat interesował się sztuką sceniczną. Dyplom aktora zdobył w 2003 roku w Centrum Kanoun-e-Honâr-e-Saba w Mashhadzie (Meszhedzie). Od 2004 roku kontynuował studia na wydziale teatralnym na Islamskim Uniwersytecie Azad w Teheranie. W trakcie studiów odkrył taniec współczesny, który stał się jego pasją. Dzięki Internetowi studiował nagrania choreografii pionierów tej dziedziny sztuki: Piny Bausch, Marthy Graham, Merce’a Cunninghama czy Sashy Waltz.
W 2006 roku założył podziemny zespół taneczny – podziemny, bo taniec jest w Iranie zakazany. Nielegalne próby odbywały się w szkolnej sali modlitw. Afshin Ghaffarian zainspirował się twórczością Jerzego Grotowskiego – polskiego reżysera teatralnego, teoretyka teatru, pedagoga, reformatora teatru XX wieku – którego teksty przetłumaczył z angielskiego na perski. Rok później zaprezentował pierwszy spektakl pt. „Medea”. Wydarzenie odbyło się na pustyni, z dala od konwencjonalnych przestrzeni, przed wyselekcjonowaną publicznością.
Przez rok studiował nauki polityczne na Sorbonie w Paryżu. Z socjologiem Baptiste Pizzinatem napisał książkę pt. „Café Réformances” (2013), poświęconą analizie relacji, jakie zachodzą między sztuką a społeczeństwem.

Bohumil Hrabal „Zbyt głośna samotność” | fragment
[…] jestem wbrew własnej woli wykształcony, tak więc właściwie nawet nie wiem, które myśli są moje i ze mnie, a które wyczytałem, tak więc w ciągu tych trzydziestu pięciu lat zjednoczyłem się z samym sobą i światem wokół mnie, bo ja gdy czytam, to właściwie nie czytam, biorę piękne zdanie do buzi i ssę je jak cukierek, jakbym sączył kieliszeczek likieru, tak długo, aż w końcu ta myśl rozpływa się we mnie jak alkohol, tak długo we mnie wsiąka, aż w końcu nie tylko jest w moim mózgu i sercu, lecz pulsuje w mych żyłach aż po krańce naczyniek włoskowatych.
tłum. Piotr Godlewski

taniec i reżyseria | Afshin Ghaffarian
dramaturgia | Leyli Daryoush
scenografia | Heiko Mönnich
doradca artystyczny | Baptiste Pizzinat
aranżacja muzyczna | Guillem Palomar
oświetlenie | Vincent Tudoce
koncepcja | Joanna Priwieziencew