Marcus+

Jedna z najbardziej rozpoznawalnych osobowości polskiego jazzu na świecie.

Tomasz Stańko

... jest trębaczem jazzowym światowej klasy. Zaczynał w 1962 roku z Adamem Makowiczem (ich Jazz Darings nazywany jest pierwszym europejskim zespołem free jazzowym), oraz jako członek kwintetu Krzysztofa Komedy. Stańko grał z Komedą przez pięć lat i uczestniczył w nagraniach większości jego polskich kompozycji filmowych. Wspólnie nagrali arcydzieło europejskiego jazzu, album Astigmatic (1966). 
W 1968 roku artysta miał już swój własny, rozsławiający imię polskiej muzyki na świecie kwintet. Zespół ten (grał w nim m. in. Zbigniew Seifert) do dziś uważany jest za jeden z kamieni milowych rozwoju sztuki i kultury jazzu w Polsce i Europie.
Sam Stańko na początku lat 1970-tych pojawiał się na najważniejszych zagranicznych festiwalach jazzowych. Swoją pozycję umacniał takimi projektami jak Unit z Adamem Makowiczem. W 1976 roku na czele kwartetu z udziałem Edwarda Vesali nagrał album Balladyna (ECM Records), który stał się legendą po obu stronach Atlantyku. W latach 70-tych Stańko współpracował także z Krzysztofem Pendereckim i Donem Cherry, a w 80-tych grywał w orkiestrach Cecila Taylora oraz był liderem zespołów C.O.C.X. i Freelectronic, do których wprowadzał elementy reggae, latino, muzyki elektronicznej oraz rapu.
W latach 90-tych rozpoczęła się kolejna faza współpracy z prestiżową wytwórnią ECM. Nowy kwartet Tomasza Stańko z Bobo Stensonem, Andersem Jorminem i Tony Oxley'em okrzyknięto najlepszą jazzową grupą dekady, a Penguin Jazz Guide przyznał albumowi Leosia (1997) najwyższą z możliwych, niezwykle powściągliwie przyznawaną, notę. Wydany w tym samym roku album Litania, który zaprezentował światu muzykę Krzysztofa Komedy, stał się pierwszym światowym bestsellerem Tomasza Stańko. Niedługo później płyta Soul of Things, którą nagrał w 2002 roku z pianistą Marcinem Wasilewskim, basistą Sławomirem Kurkiewiczem i bębniarzem Michałem Miśkiewiczem, przyniosła mu Fryderyka – jednego z czterech w karierze w kategorii Album Jazzowy Roku. Do dziś jest ona uznawana za „zasadniczy wzór stylu Stańki i jego nieomylnie rozpoznawalnego, mrocznego i intensywnego brzmienia.” Tomasz Stańko jest laureatem dziesiątek innych, najbardziej prestiżowych nagród muzycznych, w tym Europejskiej Nagrody Jazzowej (2003) oraz Deutscher Schallplattenpreis za album Green Hill (płyta roku 2000).
Gospodarz widowiska Stańko+ od ośmiu lat regularnie pojawia się w pierwszej dziesiątce trębaczy prestiżowej dorocznej ankiety amerykańskiego magazynu DownBeat. Ta sama ankieta wyróżniała go również jako kompozytora. Jako lider wydał 37 albumów, jest też autorem muzyki do wielu filmów i spektakli teatralnych. Jego najnowsza płyta to Dark Eyes nagrana w 2009 roku z nowym skandynawskim kwintetem. Do aktualnych projektów artysty należy współpraca z nowojorskimi (Stańko od 2008 roku mieszka na Manhattanie) muzykami, m. in. Lee Konitzem i Craigiem Tabornem. W 2010 ukazała się – odnosząc w Polsce ogromny sukces – autobiografia artysty pt. „Desperado”. W 2011 roku Instytut Smithsona, największy na świecie kompleks muzeów i ośrodków edukacyjno-badawczych, wydał sześciopłytową kompilację Jazz: The Smithsonian Anthology, którą zamyka utwór Tomasza Stańko Suspended Night Variation VIII, wyróżniając tym samym artystę jako jednego z nielicznych europejczyków w antologii.

Również w 2011 roku Tomasz Stańko otrzymał Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski „za wybitne zasługi dla kultury narodowej, za osiągnięcia w twórczości artystycznej.” 

Najlepsza wiadomość dla trzeciego z kolei projektu „+” w ramach festiwalu Solidarity of Arts jest taka, że nad całością Stańko+ panować będzie piękny, namiętny i głęboki ton trąbki gospodarza wydarzenia.
tomaszstanko.com

Fot. Andrzej Tyszko / ECM Records, tomaszstanko.com